Prawidłowe żywienie jest jednym z podstawowych wymogów w treningu sportowym, w czasie zawodów i odnowy po wysiłku. Sport charakteryzuje duża intensywność pracy, co pociąga za sobą ogromne wydatki energetyczne. Przy tym występuje duży deficyt w pokrywaniu zapotrzebowania tlenowego. Przykładowo w biegach krótkich jest ono pokrywane zaledwie w 5 – 10%, w biegach średnich, wioślarstwie, podnoszeniu ciężarów w 40 – 60%. Dlatego podczas pracy w sporcie, wzrasta udział reakcji beztlenowych w pokrywaniu zapotrzebowania kalorycznego organizmu.

Prawidłowe żywienie jest jednym z podstawowych wymogów w treningu sportowym, w czasie zawodów i odnowy po wysiłku. Sport charakteryzuje duża intensywność pracy, co pociąga za sobą ogromne wydatki energetyczne. Przy tym występuje duży deficyt w pokrywaniu zapotrzebowania tlenowego. Przykładowo w biegach krótkich jest ono pokrywane zaledwie w 5 – 10%, w biegach średnich, wioślarstwie, podnoszeniu ciężarów w 40 – 60%. Dlatego podczas pracy w sporcie, wzrasta udział reakcji beztlenowych w pokrywaniu zapotrzebowania kalorycznego organizmu.

Sport niesie za sobą również zmiany w układzie krwionośnym – wzrasta maksymalna pojemność wyrzutowa serca, a w spoczynku bradykardia (stan charakteryzujący się wolną czynnością - pracą serca, czyli zwolnienie częstości uderzeń serca) może wynosić zaledwie 40 uderzeń na minutę. Powiększają się rozmiary serca – przerost prawej i przede wszystkim lewej komory, o 15 – 20% zwiększa się objętość krwi krążącej. Ilość krwi zwiększa się także w płucach, co ma znaczenie dla utrzymania wysokiej pojemności wyrzutowej serca przy bardzo wysokim rytmie jego skurczów – a przede wszystkim związane jest to z natężoną wymianą gazową. Idąc dalej: występuje lepsze obwodowe wykorzystanie tlenu, dzięki lepszej kapilaryzacji. Zapasy glikogenu (węglowodan złożony, podstawowy materiał zapasowy w ludzkim organizmie, po rozłożeniu do glukozy - podstawowe i najszybsze źródło energii) mogą się zwiększyć z 300g (tyle mniej więcej tego cukrowca znajduje się w organizmie dorosłego mężczyzny prowadzącego siedzący tryb życia) do nawet 600g.

Jak już zostało pokrótce wspomniane, w trakcie wysiłku fizycznego dochodzi w organizmie do szeregu zmian, które umożliwiają wykonanie zwiększonej pracy mięśniowej. Wzrasta tempo przemiany materii, prowadząc z jednej strony do zwiększonego zapotrzebowania na tlen i substancje odżywcze, z drugiej do zwiększonego wytwarzania dwutlenku węgla i mleczanów. Zwiększa się również produkcja ciepła. Ponadto, zaangażowane w wysiłek fizyczny tkanki i układy podlegają wzmożonej regulacji hormonalnej oraz za pomocą innych substancji biologicznie czynnych. Organizm świetnie adaptuje się do natężonego wysiłku fizycznego, niesie to jednak za sobą zmianę systemu odżywiania, w stosunku do osób nie uprawiających sportu. Zwiększa się zapotrzebowanie na niektóre składniki pokarmowe: m.in. węglowodany (w związku z dodatkową pracą), białko (rozwój masy mięśniowej, zwiększenie zapotrzebowania energetycznego, a co za tym idzie zwiększenie ilości enzymów, przewaga procesów anabolicznych nad katabolicznymi), niektórych witamin, niektórych składników mineralnych.

Należy pamiętać, że każdy sport charakteryzuje się inną dynamiką wysiłkową, różnymi parametrami szybkościowymi, wytrzymałościowymi i siłowymi. Tenis stołowy jest dyscypliną, gdzie dominującym parametrem (niejednokrotnie decydującym o sukcesie) jest szybkość. W krótkich wymianach szybkość bardzo dobrze zazębia się z siłą – natomiast w dłuższych z wytrzymałością. Tenis stołowy jest dyscypliną wyjątkową z punktu widzenia nauki – w bardzo krótkiej jednostce czasu należy połączyć ze sobą szereg elementów: właściwie w jednej chwili nasz mózg musi podjąć decyzję gdzie, jak i z jaką rotacją należy zagrać, do tego musimy zgrać ustawienie nóg i już myśleć o tym co zrobić z kolejną piłką.

Odpowiedni sposób żywienia może jedynie pomóc w dążeniu do sukcesu sportowego. Planując trening sportowy, zgrupowanie, wyjazd – bierzemy pod uwagę szereg elementów. Należy pamiętać, że w obecnych czasach (przy bardzo zbliżonej metodyce treningowej) w drodze na szczyt niezmiernie ważne są niuanse. Tak więc jeżeli w bardzo prosty sposób (usystematyzować żywienie) można zwiększyć możliwości treningowe – dlaczego z tego nie skorzystać? W żywieniu ogólnym zasadniczą rolę odgrywają węglowodany. Nie inaczej jest w sporcie (w szczególności w tenisie stołowym – sporcie przede wszystkim szybkościowym), ale o węglowodanach szczegółowo w następnym artykule…

Chętnie odpowiem na wszelkie pytania i wątpliwości.

 Ze sportowym pozdrowieniem:

Michał Sawicki

Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Michał Sawicki – absolwent AM w Warszawie, dietetyk, instruktor tenisa stołowego w GOSiRze Piaseczno.